Con lười đọc sách, học Văn kém: cách cải thiện

Con không chịu cầm sách, chỉ mê điện thoại, rồi tới giờ học Văn thì viết câu cụt lủn, đọc hiểu sai ý — nhiều phụ huynh gặp đúng cảnh này. Thực ra con lười đọc sách và học Văn kém thường liên quan chặt với nhau. Bài viết này chỉ cách nhẹ nhàng để con thích đọc trở lại, từ đó học Văn tự nhiên khá lên.

Vì sao lười đọc lại kéo theo học Văn kém?

Đọc sách là cách con tích lũy vốn từ, cách diễn đạt và khả năng cảm nhận. Con đọc nhiều thì viết câu mạch lạc hơn, hiểu bài đọc nhanh hơn, và có “chất liệu” để làm văn. Ngược lại, con ít đọc thì:

• Vốn từ nghèo — muốn diễn đạt mà không tìm được chữ, câu văn khô và lặp.
• Đọc hiểu chậm — gặp đoạn văn dài là nản, dễ hiểu sai ý tác giả.
• Thiếu dẫn chứng và ý tưởng — làm văn nghị luận không biết lấy ví dụ ở đâu.
• Ngại viết — vì thấy mình không có gì để viết nên càng né môn Văn.

Đừng vội mắng con “lười”. Nhiều khi con không lười mà là chưa tìm được cuốn sách hợp, hoặc bị màn hình cuốn đi mất. Gỡ đúng nguyên nhân thì con sẽ đọc.

Chọn sách hợp sở thích của con

Sai lầm phổ biến là bắt con đọc ngay những cuốn “bổ ích” mà người lớn thấy hay, còn con thì chán. Hãy bắt đầu từ điều con thích: con mê khủng long thì cho đọc sách khủng long, con thích truyện cười thì bắt đầu bằng truyện cười. Miễn là con đọc, thói quen dần hình thành.

Khi con đã quen đọc và thấy vui, dần dần mở rộng sang những cuốn dày hơn, sâu hơn. Đọc gì cũng tốt hơn không đọc gì.

Đọc cùng con, không ép

Trẻ học theo tấm gương. Nếu cả nhà ai cũng cầm điện thoại thì rất khó bảo con cầm sách. Hãy tạo thói quen đọc chung:

• Dành một khung giờ đọc — ví dụ 15–20 phút mỗi tối, cả nhà cùng đọc, không tivi không điện thoại.
• Đọc to cho con nghe — với bé nhỏ, bố mẹ đọc vài trang rồi để con đọc tiếp.
• Trò chuyện về sách — hỏi con “nhân vật này con thấy sao?”, “nếu là con thì con làm gì?”. Con thấy đọc sách là chuyện vui, có người chia sẻ.
• Khen nỗ lực — khen vì con chịu đọc, chịu kể lại, chứ không soi con hiểu đúng hay sai.

Mẹo: đặt một góc sách nhỏ trong tầm tay con thay cho việc cất sách trên cao. Sách dễ với tới thì con dễ cầm lên. Cắt bớt thời gian màn hình cũng giúp con quay lại với trang giấy.

Biến việc đọc thành nền cho học Văn

Khi con đã chịu đọc, hãy khéo léo nối việc đọc với kỹ năng Văn, một cách nhẹ nhàng chứ không biến giờ đọc thành giờ học:

• Sổ tay từ hay — con ghi lại từ mới, câu văn đẹp gặp trong sách; đây là vốn quý cho bài viết.
• Kể lại bằng lời con — rèn khả năng tóm ý và diễn đạt, đúng thứ cần cho đọc hiểu.
• Viết vài dòng cảm nghĩ — sau mỗi cuốn, con viết ngắn con thích gì; tập viết dần thành quen.

Những việc nhỏ này tích lũy lâu ngày sẽ giúp con làm bài đọc hiểu chắc hơn và viết văn có ý hơn. Nếu con cần luyện bài bản kỹ năng viết và cảm thụ, bạn có thể tham khảo các nội dung kèm Văn tại trang Chương trình học.

Những sai lầm khiến con càng ghét đọc

Đôi khi chính cách của người lớn vô tình làm con xa lánh sách. Tránh vài điều sau để việc đọc không trở thành gánh nặng với con:

• Ép đọc thành chỉ tiêu — bắt con đọc hết bao nhiêu trang mỗi ngày khiến con thấy đọc là nghĩa vụ chứ không phải niềm vui.
• Biến giờ đọc thành giờ kiểm tra — đọc xong lại hỏi dồn để “kiểm tra hiểu bài” làm con căng thẳng, lần sau ngại đọc.
• Chê sách con chọn — con thích truyện tranh mà bị chê “sách nhảm” thì con mất hứng. Cứ để con bắt đầu từ thứ con thích.
• So sánh với bạn khác — “con nhà người ta đọc sách dày” chỉ làm con tự ti chứ không giúp con thích đọc hơn.

Thay vào đó, hãy để con thấy đọc sách là chuyện nhẹ nhàng, có thể dừng khi mỏi và quay lại khi thích. Sự thoải mái đó mới nuôi được thói quen lâu dài.

Khi nào cần gia sư hỗ trợ?

Nếu con đã đọc nhiều hơn nhưng vẫn loay hoay khi làm văn — không biết bắt đầu bài viết ra sao, đọc hiểu vẫn hay mất điểm — thì một gia sư kèm riêng sẽ giúp con có phương pháp rõ ràng. Gia sư vừa gợi hứng thú đọc, vừa hướng dẫn con biến những gì đọc được thành kỹ năng làm bài, đi từng bước theo sức của con.